Nie na temat

Katarzyna Mrozowska10 listopada 2017Komentarze (0)

Dzisiaj nie będzie o ZUS-ach. Ani o prawie w ogóle.

Dziś kilka słów na temat bloga Tato masz prawo!, który z powodzeniem prowadzi Dominika Mróz-Krysta – radca prawny i doktor nauk prawnych, a prywatnie bardzo sympatyczna osoba 😉

Na swoim blogu Pani Mecenas zaprasza do wspólnej kawy ojców, którzy chcą aktywnie uczestniczyć w życiu swoich dzieci, a którym prawo do kontaktów z dzieckiem i współdecydowania o jego losach jest skutecznie utrudniane.

Ale blog to świetna lektura nie tylko dla ojców, ale także dla wszystkich rodziców, zarówno tych którzy dalej dzielą wspólny los jak i tych, których drogi już się rozeszły. Często w ferworze wzajemnych żalów i waśni ale także zwykłych codziennych spraw zapominamy, że najważniejsze jest szczęście naszych dzieci.

Sama często piję poranną kawę przy lekturze bloga Pani Mecenas, do czego i Was serdecznie namawiam.

Na zachętę link to jednego z artykułów:

” Kto jest beksą i mazgajem…

 

Niełatwo podjąć decyzję o założeniu własnej firmy. Wszak to ryzyko, a i czasy niepewne. W decyzji tej pomóc może tzw. „preferencyjny” czy też „mały” ZUS dla początkujących przedsiębiorców.

Komu nie przysługują preferencyjne składki ZUS?Zgodnie z art. 18a ustawy systemowej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 (tj. osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych) w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Jest to odstępstwo od ogólnej zasady, w myśl której podstawę wymiaru składek stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek ogłoszonego na dany rok kalendarzowy.

Bazując na konkretach: preferencyjny ZUS – podstawa 600 zł, zwykły ZUS – podstawa 2.557,80 zł.

Okres pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych

Okres pierwszych 24 miesięcy, w którym przysługuje prawo do opłacania małego ZUS-u obejmuje pełne miesiące kalendarzowe (od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca). Nie uwzględnia się zatem przy obliczaniu tego okresu miesiąca, w trakcie którego przedsiębiorca rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej.

Przykładowo: Pan Jan rozpoczął działalność w dniu 10 marca 2016 r., W takim przypadku ostatnim miesiącem, za który składki mogą być opłacane od preferencyjnej podstawy, jest marzec 2018 r. Gdyby natomiast Pan Jan rozpoczął prowadzenie działalności z dniem 1 marca 2016 r., to z małego ZUS-u może korzystać  do końca lutego 2018 r.

Co istotne, do okresu tego wlicza się okresy zawieszenia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Okres ten nie ulega także wydłużeniu w sytuacji zbiegu tytułów do ubezpieczenia (np. gdy w okresie tym przedsiębiorca pracuje jednocześnie na podstawie umowy o pracę i w związku z tym nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności).

Komu nie przysługują preferencyjne składki ZUS?

Żeby odpowiedzieć na to pytanie, musimy w pierwszej kolejności zacząć od definicji legalnej osoby prowadzącej pozarolniczą działalność. W rozumieniu ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:

  1. osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych;
  2. twórcę i artystę;
  3. osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu;
  4. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej;
  5. osobę prowadzącą niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty.

Z przywileju opłacania preferencyjnych składek może skorzystać tylko i wyłącznie pierwsza grupa osób prowadzących pozarolniczą działalność – a mianowicie osoby prowadzące działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych. Wynika to wprost z art. 18a ust 1 ustawy systemowej. Wszystkie pozostałe grupy wymienione powyżej (czyli artyści, twórcy, wspólnicy spółek jawnych itd.) opłacają składki na ogólnych zasadach. 

Z preferencyjnych składek ZUS nie mogą skorzystać również osoby współpracujące z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą.

Przykładowo:  Pan Krzysztof prowadzi działalność gospodarczą i opłaca za siebie składki na ubezpieczenia społeczne od preferencyjnej podstawy. Pan Krzysztof zgłosił do ubezpieczeń jako osobę współpracującą Panią Zofię – swoją żonę. W sytuacji, gdy Pan Krzysztof jest płatnikiem składek za osobę współpracującą, składki na ubezpieczenia społeczne musi za tę osobę opłacać od zadeklarowanej kwoty nie niższej niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Nie może zatem opłacać preferencyjnych składek za swoją żonę, mimo że za siebie płaci mały ZUS.

Preferencyjny ZUS nie obowiązuje także w stosunku do osób, które:

  • prowadzą lub w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej prowadziły pozarolniczą działalność.

Chodzi tu przy tym nie tylko o inną pozarolniczą działalność gospodarczą, ale także o wykonywanie w tym okresie jakiejkolwiek innej pozarolniczej działalności np. działalności twórczej czy artystycznej, posiadanie statusu wspólnika spółki jawnej itd. Mały ZUS można zatem płacić dopiero po upływie 5 lat od zakończenia poprzedniej działalności.

  • wykonują działalność gospodarczą na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Wskazówkę, jak rozumieć wyrażenie „wykonywały w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej” znajdziemy w orzecznictwie. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 marca 2010 r., sygn.akt I UK 323/09 stwierdził, że:

zwrot „wykonywały w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej” należy odnieść do czynności zatrudnienia (obowiązków) powierzonych przez pracodawcę i wykonywanych faktycznie przez pracownika na konkretnym stanowisku pracy, a nie do wszystkich czynności, jakie pracownik może wykonywać np. z racji posiadanych przez niego kwalifikacji bądź też do działań o takim samym lub podobnym charakterze.

Innymi słowy chodzi tu o czynności tożsame. Jeżeli zatem przedsiębiorca w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wykonuje inne czynności, niż te, które wykonywał na rzecz byłego pracodawcy w ramach łączącego ich stosunku pracy, może on skorzystać z ulgi w opłacaniu składek.

Warunek, aby przedsiębiorca nie wykonywał działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy musi być zachowany nie tylko w chwili rozpoczęcia działalności, ale przez cały okres pierwszych 24 miesięcy. Uprawnienie do preferencyjnych składek straci zatem osoba już prowadząca działalność, która w powyższym okresie rozpocznie współpracę z byłym pracodawcą, na rzecz którego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej będzie wykonywała czynności tożsame z tymi, które wykonywała w ramach umowy o pracę. Następuje to na bieżąco, a nie z okresem wstecznym. Jeżeli po pewnym czasie współpraca z byłym pracodawcą zostanie zakończona i jednocześnie nie upłynął jeszcze 24 miesiące od dnia rozpoczęcia działalności, to składki na ubezpieczenia społeczne osoba ta może ponownie opłacać od preferencyjnej podstawy wymiaru, aż do upływu 24 miesięcy kalendarzowych liczonych od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności (tak: Radzisław Andrzej, komentarz do art 18a ustawy systemowej, LEX).

Jak widać, dobrodziejstwo opłacania preferencyjnych składek ZUS nie jest zatem dostępne dla wszystkich.

Na zakończenie jeszcze jedna informacja. Resort rodziny, pracy i polityki społecznej przygotował projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Projekt zakłada wydłużenie okresu preferencyjnego opłacania składek na ubezpieczenia społeczne do 3 lat. Podstawa wymiaru składek zgodnie z założeniami projektu ma wynosić 30 % minimalnego wynagrodzenia w pierwszym i drugim roku prowadzenia działalności gospodarczej oraz 60 % w trzecim roku. Projekt jest na etapie opiniowania.

Treść proponowanych zmian dostępna jest tutaj.

 

Pani Małgorzata od lipca 2016 r. prowadzi działalność gospodarczą. W styczniu 2017 r. urodziła dziecko. Ze względu na fakt, że nie podległa ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu prowadzonej działalności, ZUS odmówił jej prawa do zasiłku macierzyńskiego. W związku z tym Pani Małgorzata wystąpiła z wnioskiem do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie świadczenia rodzicielskiego.

Świadczenie rodzicielskie a składki ZUS z działalności gospodarczej

Od dnia 1 stycznia 2016 r. wprowadzone zostało nowe świadczenie rodzinne – świadczenie rodzicielskie, znane szerzej jako tzw. „kosiniakowe”. Przysługuje ono przez okres 52 tygodni w wysokości 1000 zł miesięcznie. Uprawnione do pobierania tego świadczenia są między innymi matki, które urodziły dziecko, a którym nie przysługuje prawo do zasiłku macierzyńskiego z żadnego tytułu. Będą to zatem matki bezrobotne, studentki, rolnicy. Także kobiety prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, którym nie przysługuje z tego tytułu zasiłek macierzyński np. ze względu na brak ubezpieczenia chorobowego, mogą ubiegać się o świadczenie rodzicielskie.

Co istotne, dla celów ubezpieczeń emerytalnego i rentowych pobieranie świadczenia rodzicielskiego traktowane jest na równi z pobieraniem zasiłku macierzyńskiego. Stanowisko takie zostało zawarte w interpretacji indywidualnej ZUS z dnia 21 lutego 2017 r., znak WPI/200000/43/1391/2016.

Świadczenie rodzicielskie a składki ZUS z działalności gospodarczej

W powołanej interpretacji Zakład wskazał, że zgodnie z ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych przebywanie na urlopie wychowawczym oraz pobieranie zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego stanowi odrębny tytuł (niż prowadzenie pozarolniczej działalności) do objęcia obowiązkiem ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. W tym okresie osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie podlega z tytułu prowadzenia tejże działalności ubezpieczeniom społecznym. Okres urlopu wychowawczego jak również pobierania zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego jest bowiem okresem przerwy w ubezpieczeniu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej. Tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych jest natomiast korzystanie z urlopu wychowawczego lub pobieranie zasiłku macierzyńskiego albo zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego. Analogicznie jest w przypadku pobierania świadczenia rodzicielskiego.

Oznacza to, że przedsiębiorca w okresie pobierania świadczenia rodzicielskiego przyznanego przez MOPS/GOPS nie podlega z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i ubezpieczeniu wypadkowemu. 

Ponadto osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, które pobierają zasiłek macierzyński w wysokości nie przekraczającej miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego tj. 1000 zł, są zwolnione z obowiązku opłacania składki na ubezpieczenia zdrowotne z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności. Osoba pobierająca świadczenie rodzicielskie nie opłaca zatem także składki zdrowotnej.

Pobieranie świadczenia rodzicielskiego wyłącza zatem obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności.

Czy ZUS może unieważnić umowę o pracę?

Katarzyna Mrozowska26 października 2017Komentarze (0)

Pani Monika otrzymała decyzję z ZUS, w której organ rentowy stwierdził, że jako pracownik u płatnika składek – Pana Macieja – nie podlega ona z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemu w okresie od 01.06.2017 r. Uzasadniając swoje stanowisko organ rentowy wskazał, że Pani Monika jest siostrą  Pana Macieja, na dzień przyjęcia do pracy była w ciąży i po krótkim okresie zatrudnienia wystąpiła o wypłatę zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Ponadto zdaniem ZUS w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przed organem rentowym, strony nie przedstawiły wiarygodnych dokumentów oraz świadków na potwierdzenie faktu świadczenia pracy. Tym samym organ rentowy uznał umowę o pracę za nieważną. Wskazał, że stronom chodziło wyłącznie o stworzenie formalnej podstawy ubezpieczenia, która za jedyny cel miała uzyskanie dostępu do świadczeń.

Czy ZUS może unieważnić umowę o pracę?

Każdy pracownik podlega z tytułu zawartej umowy o pracę wszystkim ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu chorobowemu i zdrowotnemu. Nawiązanie stosunku pracy skutkuje bowiem równoległym powstaniem stosunku ubezpieczenia. Obowiązek ubezpieczeń społecznych odnosi się jednak tylko i wyłącznie do ważnego stosunku pracy.

Ważna umowa o pracę – czyli jaka?

Zgodnie z art. 22 kodeksu pracy przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Świadcząc umowę o pracę pracownik jest podporządkowany pracodawcy co do czasu, miejsca i sposobu jej wykonywania. Po stronie pracownika musi istnieć chęć świadczenia pracy oraz możliwość jej świadczenia, a po stronie pracodawcy potrzeba zatrudnienia i korzystania z tej pracy za wynagrodzeniem.

O tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale to czy praca była realnie i rzeczywiście świadczona przez pracownika na rzecz pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2010 r., II UK 204/09).

Ważna umowa o pracę to zatem taka umowa, na podstawie której pracownik rzeczywiście wykonuje swoje obowiązki pracownicze.

Czy ZUS może unieważnić umowę o pracę?

Do zakresu działania ZUS-u należy między innymi stwierdzenie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych. Oznacza to, że ZUS może stwierdzać obowiązek ubezpieczenia, a co za tym idzie ustalać istnienie takiego obowiązku lub jego brak. Organ rentowy jest zatem uprawniony do badania, czy określona umowa o pracę, stanowiąca tytuł do ubezpieczeń społecznych, była faktycznie wykonywana na warunkach w niej wymienionych oraz czy nie została zawarta w innym celu, np. obejścia prawa. Badanie takie dokonywane jest w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego tj. art. 83 k.c i 58 k.c.

art 83 k.c. – nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.

Z pozorną umową o pracę mamy do czynienia w sytuacji, gdy w momencie formalnego zawierania umowy o pracę obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy. Strony z góry zakładają zatem, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy.

art. 58 k.c. – czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

Obejście prawa następuje wówczas, gdy strony zawarły umowę o pracę i praca ta co prawda w jakimś stopniu była wykonywana, ale czynności, które pracownik miał wykonywać w ramach tej umowy, były dla pracodawcy zbędne, zaś pracownik nie działał w celu uzyskania wynagrodzenia. Zawarcie umowy o pracę miało zaś na celu tylko zapewnienie możliwości skorzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

ZUS w swojej decyzji nie tyle unieważnia umowę o pracę, co stwierdza, że dana umowa – jako pozorna (art. 83 k.c.) lub zmierzająca do obejścia prawa (art. 58 k.c.) – nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji osoba, która zawarła taką umowę, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu takiej umowy. Do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym nie może bowiem dojść wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczenia dotyczy osoby, która nie jest pracownikiem, a zgłoszenie to następuje pod pozorem zatrudnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2001 r., II UKN 244/00). Skutkiem takiego stwierdzenia jest odmowa świadczeń chorobowych czy macierzyńskich.

Jakie okoliczności świadczą o fikcyjności umowy o pracę?

Przed wydaniem decyzji w przedmiocie określenia obowiązku ubezpieczeń społecznych bądź jego braku, ZUS przeprowadza postępowanie wyjaśniające. W tym celu gromadzi i analizuje dowody istotne dla oceny faktu świadczenia pracy.

Jeżeli  w toku postępowania wyjaśniającego pracodawca:

  • nie wykazał rzeczywistej potrzeby zatrudnienia pracownika na danym stanowisku pracy (nikt wcześniej nie pracował na takim stanowisku, nikt nie został zatrudniony na zastępstwo);
  • nie dysponował środkami wystarczającym na opłacanie wynagrodzenia pracownika;
  • nie przedstawił żadnych wiarygodnych dowodów w postaci dokumentów czy zeznań świadków świadczących o faktycznym wykonywaniu pracy przez pracownika;

a ponadto zatrudnił:

  • kobietę w zaawansowanej ciąży, z grona najbliższej rodziny, z wysokim wynagrodzeniem za pracę, która dodatkowo była wcześniej długotrwale bezrobotna lub nie posiada odpowiednich kwalifikacji –

ZUS może zakwestionować taką umowę o pracę jako zawartą dla pozoru lub w celu obejścia prawa i w konsekwencji wydać decyzję stwierdzającą brak obowiązku ubezpieczeń społecznych z tego tytułu.

Jak bronić się przed ZUS-em?

Od decyzji ZUS stwierdzającej brak obowiązku ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do sądu. Przy czym przed sądem to pracownik/pracodawca musi wykazać, że praca była faktycznie wykonywana i przedstawić stosowne dowody na potwierdzenie tej okoliczności.  Im więcej dowodów, tym lepiej. Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa bowiem na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.

Na zakończenie jeszcze dwie istotne kwestie:

  • po pierwsze – dążenie do uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego, jako cel podjęcia zatrudnienia, nie może świadczyć o zamiarze obejścia prawa, jeżeli umowa o pracę jest faktycznie wykonywana;
  • po drugie – zawarcie umowy o pracę z kobietą będącą w ciąży samo przez się nie stanowi o jej pozorności, jednak konieczna jest przy tym chęć jej realizacji i faktyczne świadczenie pracy.

Niniejszy wpis poświęcony jest co prawda umowom o pracę zawieranym z kobietami w ciąży, ale nie tylko takie umowy są kwestionowane. Także umowy zawierane bezpośrednio przed długotrwałym korzystaniem ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego czy wypadkowego, z wysokim wynagrodzeniem za pracę, znajdują się na celowniku ZUS.

*****

Przeczytaj także: Czy ZUS może obniżyć wysokość wynagrodzenia?

Dowód z opinii biegłego w sprawach o rentę

Katarzyna Mrozowska16 października 2017Komentarze (0)

Dowód z opinii biegłego to jeden z głównych dowodów przeprowadzanych w sprawach o rentę. Stwierdzenie niezdolności do pracy, jej stopnia i daty początkowej wymaga bowiem wiadomości specjalnych, jakimi dysponuje biegły. Pisałam o tym tutaj.

Dowód z opinii biegłego w sprawach o rentę

Dowód z opinii biegłego w sprawach o rentę

Dopuszczenie dowodu z opinii biegłego następuje w drodze postanowienia sądu. W postanowieniu tym sąd wskazuje, na jakie pytania powinien odpowiedzieć biegły w swojej opinii. Pytania te zazwyczaj formułowane są w następujący sposób:

  • czy odwołujący, posiadający kwalifikacje jak w aktach ZUS, nadal nie jest zdolny do pracy zarobkowej?
  • czy odwołujący nie jest zdolny do pracy częściowo (tj. utracił w znacznym stopniu zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji)?
  • czy odwołujący nie jest zdolny do pracy całkowicie (tj. utracił zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy)?
  • czy stwierdzona niezdolność do pracy jest okresowa, czy trwała?
  • kiedy powstała (częściowa/całkowita) niezdolność do pracy?
  • przez jaki okres niezdolność będzie trwać?
  • w przypadku stwierdzenia zdolności do pracy, wskazać, na czym polega poprawa stanu zdrowia w stosunku do badania lekarzy ZUS stwierdzającego wcześniejszą niezdolność do pracy?

Sąd może ponadto zażądać odpowiedzi na pytanie, czy w ocenie biegłego, na podstawie dokumentacji leczenia oraz wyników badań własnych, zachodzi dodatkowo potrzeba badania przez biegłego innej specjalności. Sąd zakreśla także termin na sporządzenie opinii. Zazwyczaj jest to jeden miesiąc od daty wykonania badania.

W jednej sprawie sąd, w celu oceny stanu zdrowia osoby zainteresowanej, może dopuścić dowód z opinii kilku biegłych rożnych specjalności. W takim przypadku każdy z biegłych sporządza własną opinię. Sąd może wskazać także w postanowieniu, że biegli powinni sporządzić jedną opinię łączną.

Co powinna zawierać opinia biegłego?

Biegły wydaje opinię po analizie zapisów w dokumentacji leczenia w poradniach specjalistycznych, wyników badań, rehabilitacji leczniczej i zawodowej oraz danych z wywiadu środowiskowego, tj. dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Powinien ponadto przeprowadzić bezpośrednie badanie osoby zainteresowanej. W opinii powinno znaleźć się także odniesienie do wyników badań Komisji Lekarskiej ZUS, ewentualnie wcześniejszego orzecznictwa organu rentowego.

Każda prawidłowo sporządzona opinia powinna być wyczerpująca i odnosić się do wszystkich kwestii zawartych w tezie dowodowej postanowienia sądu. Powinna zatem zawierać:

  • sprawozdanie z dokonanych czynności – biegły wskazuje, jakie dokumenty poddał analizie, jakie badania przeprowadził,
  • odpowiedzi na postawione biegłemu przez sąd pytania – biegły powinien w opinii zawrzeć odpowiedź na wszystkie postawione przez sąd pytania. Odpowiedzi powinny być jednoznaczne i kategoryczne, tak by sąd nie miał wątpliwości co do stanowiska biegłego,
  • końcowe wnioski opinii,
  • uzasadnienie – pozwalające na sprawdzenie przez sąd logicznego toku rozumowania biegłego. Uzasadnienie powinno być sformułowane w sposób przystępny i zrozumiały także dla osób, które nie posiadają wiadomości specjalnych. Ponadto opinia biegłego powinna być uzasadniona w taki sposób, żeby umożliwić jej sądową kontrolę. W uzasadnieniu opinii biegłego powinny się znaleźć wszelkie informacje, które są potrzebne sądowi, jako wiadomości specjalistyczne, konieczne do ustalenia stanu faktycznego, a więc także umożliwiające weryfikację danych podanych przez biegłego, poprzez np. załączone dokumenty (wyrok SN z 19.05.1998, II UKN 55/98, wyrok SN z dnia 29.07.1999, II UKN 60/99).

Biegły sporządza opinię na piśmie i składa ją w sądzie. Odpis opinii biegłego sąd przesyła stronom postępowania i wyznacza termin (np. 7, 10, 14 lub 21 dni) na ustosunkowanie się do tejże opinii. Strona, która nie zgadza się z jej treścią, może w wyznaczonym terminie złożyć do niej zarzuty. 

Dowód z opinii biegłego jest kluczowym dowodem w sprawach o rentę. Przygotowując odwołanie od decyzji ZUS, warto już w jego treści zawrzeć wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy, specjalizujących się w leczeniu schorzeń, którymi zostaliśmy dotknięci.