Czy KRUS łączy się z ZUS i co warto wiedzieć o tych ubezpieczeniach?

Czy KRUS łączy się z ZUS i co warto wiedzieć o tych ubezpieczeniach?

Systemy KRUS i ZUS w Polsce to odrębne rozwiązania prawno-organizacyjne, które obejmują różne grupy ubezpieczonych. Choć nie łączą się w jeden system, okresy ubezpieczenia z obu instytucji mogą być sumowane przy ustalaniu prawa do emerytury lub innych świadczeń. W 2025 roku wprowadzono znaczące zmiany w funkcjonowaniu KRUS, m.in. nowe składki i dodatki oraz cyfryzację procesów administracyjnych, a także podwyższono limity oraz zdefiniowano warunki przechodzenia między systemami. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje, które powinna znać każda osoba ubezpieczona lub zainteresowana tymi rozwiązaniami [1][3][7][8].

Różnice między KRUS a ZUS: definicje i zakres działania

KRUS to Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, obsługująca system ubezpieczeń społecznych przeznaczony głównie dla rolników, ich rodzin oraz domowników. KRUS odpowiada za emerytury, renty, składki, świadczenia rodzinne oraz dodatki specjalne, w tym nowy dodatek dopełniający od 2025 roku [8][3].

ZUS, czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zarządza powszechnym systemem ubezpieczeń społecznym obejmującym pracowników, osoby prowadzące działalność pozarolniczą i inne grupy zawodowe. ZUS gwarantuje m.in. emerytury, renty, ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe [7].

Podleganie ubezpieczeniu: kluczowe zasady i wykluczenia

Podleganie ubezpieczeniu w KRUS oraz ZUS uzależnione jest od sytuacji zawodowej i statusu osoby zainteresowanej. Podstawową zasadą jest, że rolnik (lub domownik) może być objęty KRUS, ale prowadzenie działalności gospodarczej może skutkować wyłączeniem z tego systemu przy określonych warunkach i odesłaniem do ZUS. W praktyce, po przekroczeniu ustawowych progów przychodu lub podatku oraz w przypadku niektórych form zatrudnienia, obowiązuje zgłoszenie do ZUS i przejście przez określone procedury (formularze ZUS ZFA, ZUS ZUA) [2][4].

Reguły wyłączenia i warunki kontynuacji ubezpieczenia są szczegółowo opisane w przepisach — decydują o tym takie czynniki, jak przekroczenie progów dochodowych czy podjęcie pracy poza gospodarstwem rolnym [2][4].

Sumowanie okresów ubezpieczenia KRUS i ZUS

Choć KRUS i ZUS funkcjonują niezależnie, to okresy ubezpieczenia w obu instytucjach mogą być sumowane w celu ustalenia uprawnień do świadczeń. Nie prowadzi to jednak do podwójnej emerytury, lecz pozwala uzyskać prawo do świadczeń lub obliczyć ich wysokość, w oparciu o łączną długość okresów składkowych. Regulacje obowiązujące od lat 90. oraz kolejne nowelizacje precyzują sposób naliczania tych okresów [7].

Sumowanie to ma szczególne znaczenie w przypadku osób, które przez pewien czas były ubezpieczone w KRUS, a następnie w ZUS (lub odwrotnie). Odpowiednie przepisy zapewniają, że nabywane prawa są rzetelnie zliczane przy wnioskowaniu o świadczenia [7].

Zmiany w KRUS i nowe dodatki od 2025 roku

Od 2025 r. obowiązują istotne zmiany w systemie KRUS: waloryzacja świadczeń, podwyżki składek, cyfryzacja doręczeń, a także nowy dodatek dopełniający dla określonych osób. Wysokość tego dodatku za styczeń–luty 2025 r. wynosi 2 520,00 zł brutto, a od marca — 2 610,72 zł brutto, zaś wypłaty są realizowane od maja 2025 r. Wnioski o dodatek składa się do ZUS (formularz EDD‑SOC), decyzję ZUS podejmuje w ciągu 30 dni po dołączeniu wszystkich dokumentów [1][3][6].

Waloryzacja świadczeń zapewnia coroczny wzrost wartości emerytur i rent wypłacanych przez KRUS, a cyfryzacja wprowadza system e-Doręczeń, co ułatwia kontakt i skraca czas realizacji spraw urzędowych [1][6].

Składki i limity w systemach KRUS i ZUS: dane na 2025 rok

W 2025 roku składki w KRUS zostały podwyższone. Za I kwartał 2025 r. składka emerytalno‑rentowa wynosi 160,00 zł, a dodatkowe ubezpieczenie — 26,00 zł (wzrost o 6 zł). Składki są płatne kwartalnie, z terminami do ostatnich dni stycznia, kwietnia, lipca i października. Przykładowo, za IV kwartał 2025 r. składka podstawowa wynosi 78,00 zł miesięcznie [1][2][5].

Osoby prowadzące działalność gospodarczą muszą pamiętać o limitach dochodowych i podatkowych — po ich przekroczeniu tracą prawo do KRUS i muszą zgłosić się do ZUS. Limit miesięczny dla świadczeń typu renta socjalna od stycznia 2025 r. to np. 5 342,88 zł [9]. Po wyłączeniu z KRUS należy natychmiast zarejestrować się w ZUS składając odpowiednie formularze. Istnieje możliwość skorzystania z ulg preferencyjnych zgodnie z aktualnymi przepisami [2][4][9].

Kiedy trzeba przejść z KRUS do ZUS?

Obowiązek przejścia z KRUS do ZUS zachodzi głównie w sytuacji, gdy rolnik lub domownik zaczyna prowadzić działalność gospodarczą, przekracza ustawowe progi dochodu lub podatku, albo podejmuje zatrudnienie na zasadach uniemożliwiających dalsze ubezpieczenie w KRUS. Proces ten jest ściśle regulowany — należy zgłosić się do ZUS z kompletem dokumentów (w tym formularze ZUS ZFA i ZUS ZUA), a zgłoszenie musi nastąpić niezwłocznie po powstaniu przesłanek wyłączenia [4].

Kolejne procedury umożliwiają przeprowadzenie migracji między systemami bez utraty ciągłości ubezpieczenia. Na etap ten wpływają zarówno indywidualne okoliczności, jak i aktualna interpretacja przepisów przez KRUS i ZUS [4].

Współpraca i koordynacja świadczeń między KRUS i ZUS

Między systemami KRUS i ZUS istnieje mechanizm współpracy w zakresie ustalania uprawnień do świadczeń oraz ich wypłaty. Przykładem jest wspomniany dodatek dopełniający, o który wnioskuje się do ZUS, a którego przyznanie i wypłata wymaga współpracy obydwu instytucji. Szczegóły dotyczące sumowania okresów i wyrównywania świadczeń reguluje prawo, a wątpliwości rozstrzygają aktualne komunikaty i interpretacje prawne [3][6][7].

Koordynacja ta zapewnia, że osoby, które miały różne okresy ubezpieczeniowe, mogą wykorzystać wszystkie przysługujące im prawa nawet przy zmianach wykonywanego zawodu czy statusu gospodarczego [3][7].

Najważniejsze terminy i aktualne procedury 2025

Najważniejsze terminy dla składek KRUS w 2025 roku to:

• 31 stycznia — termin za I kwartał
• 30 kwietnia — termin za II kwartał
• 31 lipca — termin za III kwartał
• 31 października — termin za IV kwartał

Sumaryczna wysokość wszystkich składek w II kwartale 2025 r. dla rolnika i małżonka prowadzącego działalność poza rolniczą to około 507 zł, po odliczeniach przewidzianych przepisami [2][5].

W przypadku nowego dodatku dopełniającego, decyzja ZUS jest wydawana po złożeniu kompletu dokumentów w ciągu 30 dni, a wszystkie formalności mogą być realizowane w trybie elektronicznym (e-Doręczenia). Aktualne informacje na temat limitów i procedur znajdują się w serwisach i komunikatach KRUS oraz ZUS [1][3][6][9].

Podsumowanie

Systemy KRUS i ZUS pozostają odrębne, lecz w praktyce się przenikają: okresy ubezpieczenia mogą być sumowane do ustalania prawa do świadczeń. W 2025 r. obowiązują zaktualizowane składki, nowe dodatki, waloryzacje oraz cyfryzacja administracji. Kluczowe jest bieżące śledzenie komunikatów obu instytucji oraz szybkie dostosowanie się do zmian prawnych, zwłaszcza przy zmianie statusu zawodowego lub przekroczeniu limitów dochodowych.

Źródła:

• [1] https://www.topagrar.pl/articles/porady-krus/krus-jakie-zmiany-szykuja-sie-dla-rolnikow-w-2025-r-wszystko-co-musisz-wiedziec-2525039
• [2] https://graczyk.com.pl/zus/skladki-krus-w-2025-roku-najwazniejsze-informacje/
• [3] https://wiescirolnicze.pl/krus/2600-zl-miesiecznie-takze-dla-rolnikow-od-2025-krus-wyplaca-nowy-dodatek,24191/
• [4] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-zgloszenie-w-zus-ie-po-wylaczeniu-z-ubezpieczenia-w-krus
• [5] https://agronews.com.pl/artykul/skladki-krus-za-iv-kwartal-2025-r-ile-wynosza-i-do-kiedy-nalezy-je-oplacic/
• [6] https://nawozy.eu/aktualnosci/wiadomosci-terenowe/z-kraju/polska-polnocna/krus-wyplaca-nowy-dodatek-ponad-12-tys-zl-z-wyrownaniem-sprawdz-czy-dostaniesz
• [7] https://www.infor.pl/twoje-pieniadze/swiadczenia/7460991,podwojna-emerytura-z-zus-i-krus-niesprawiedliwa-minister-mowi-jasno-o-zmianie-prawa.html
• [8] https://www.gov.pl/web/krus/ubezpieczenie-spoleczne-rolnikow-dla-rolnikow-i-domownikow-pobierajacych-swiadczenie-integracyjne
• [9] https://www.krus.pl/dodatkowe-swiadczenia/nowelizacja-ustawy-o-rencie-socjalnej-wazne-zmiany-od-stycznia-2025-roku/