Do którego ZUS płaci za zwolnienie i jak to działa?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przejmuje wypłatę zasiłku chorobowego, gdy niezdolność do pracy powstała w trakcie zatrudnienia lub nie później niż 14 dni po ustaniu zatrudnienia, pod warunkiem spełnienia pozostałych kryteriów formalnych. Pracodawca wypłaca chorobowe wyłącznie za czas trwania stosunku pracy – w kolejnych dniach odpowiedzialność przechodzi na ZUS, a całość obsługi odbywa się z wykorzystaniem elektronicznych procedur (e-ZLA) i dedykowanych formularzy[1][4][5][6].

Kiedy to ZUS wypłaca zasiłek za zwolnienie lekarskie?

ZUS płaci za zwolnienie lekarskie wówczas, gdy niezdolność do pracy powstaje:

• w czasie trwania stosunku pracy, lecz wykracza poza datę jego rozwiązania
• lub maksymalnie w ciągu 14 dni od zakończenia zatrudnienia (w określonych przypadkach – do 3 miesięcy, jeśli choroba charakteryzuje się dłuższym okresem wylęgania)

Podstawowym warunkiem świadczenia ze strony ZUS jest spełnienie przesłanek ustawowych: osoba w chwili powstania niezdolności musi posiadać tytuł do ubezpieczenia chorobowego, między kolejnymi zwolnieniami nie mogą wystąpić przerwy, a wnioskodawcy nie przysługują inne świadczenia wykluczające prawo do zasiłku (np. emerytura, renta, zasiłek dla bezrobotnych)[1][4][5][6].

Wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy a zasiłek ZUS – gdzie przebiega granica odpowiedzialności?

Wypłata wynagrodzenia chorobowego leży po stronie pracodawcy jedynie za okres trwania stosunku pracy: zasadniczo do 33 dni w roku kalendarzowym (lub 14 dni w przypadku osób powyżej 50. roku życia), co wynika z zapisów ustawy oraz przepisów przejściowych. Po upływie tej granicy, obowiązek przechodzi na ZUS, który przejmuje dalszą wypłatę – pod warunkiem przekazania kompletu dokumentów potwierdzających uprawnienia[1][4][7][10].

Jeżeli pracownik zachowuje niezdolność do pracy po rozwiązaniu umowy, od dnia ustania zatrudnienia całość świadczenia wypłaca już ZUS. Systematyczne rozliczenie tych okresów określają formularze i procedury, o czym poniżej[4][5][6].

Jak wygląda procedura uzyskania zasiłku chorobowego z ZUS po zakończeniu zatrudnienia?

Procedura wymaga wyraźnego rozdzielenia etapów:

1. Powstanie niezdolności do pracy: lekarz wystawia e-ZLA (elektroniczne zwolnienie lekarskie); ten dokument przekazywany jest automatycznie do ZUS, może być też wydrukowany i przekazany ubezpieczonemu[5][6].
2. Pracodawca: rozlicza okres absencji przypadający na czas trwania umowy i przekazuje zaświadczenie ZUS Z-3 lub Z-3a (w przypadku umowy zlecenia) do ZUS. Ten dokument jest niezbędny, jeśli zwolnienie obejmuje także czas już po zakończeniu zatrudnienia[5][6].
3. Osoba ubezpieczona: składa do ZUS wniosek o zasiłek oraz oświadczenie ZUS Z-10, które potwierdza status ubezpieczonego i brak przesłanek wyłączających prawo do świadczenia[5][6].
4. ZUS: ustala prawo do zasiłku i jego wysokość na podstawie dokumentów oraz okresów składkowych przesłanych przez wcześniejszego płatnika[5].

Nieprzerwane dostarczenie wymaganej dokumentacji znacząco skraca czas oczekiwania na wypłatę świadczenia. Warto pamiętać, że przerwa pomiędzy zwolnieniami wyklucza prawo do zasiłku[4][6].

e-ZLA i formularze – największe znaczenie przy rozpatrywaniu świadczenia

Podstawą do rozpatrzenia i wypłaty zasiłku pozostaje e-ZLA – elektroniczne zwolnienie lekarskie. Często wymagane są dodatkowo następujące dokumenty:

• formularz ZUS Z-3 (zatrudnienie na umowę o pracę) lub Z-3a (umowy cywilnoprawne)
• oświadczenie ZUS Z-10 – potwierdzające brak nabycia innych świadczeń

Przeniesienie dokumentacji do systemu elektronicznego (e-ZLA, elektroniczne przesyłanie formularzy) przyspiesza obsługę zasiłków, jednak nadal wymagane jest dopełnienie formalności i bieżące monitorowanie procedury[6][5].

Oddziaływanie zmian legislacyjnych – przejęcie wypłaty chorobowego przez ZUS od 2025 roku

Aktualnie granica wypłaty między pracodawcą a ZUS-em przebiega po upływie 33/14 dni niezdolności do pracy. Od 2025 roku przewiduje się systemową centralizację – ZUS prawdopodobnie będzie płacić zasiłek chorobowy od 1. dnia niezdolności do pracy, eliminując konieczność wcześniejszej wypłaty wynagrodzenia chorobowego przez pracodawcę. Główne zadania pracodawcy zostaną ograniczone do zgłaszania niezdolności (przesyłania e-ZLA do ZUS) i przekazywania wymaganej dokumentacji[7][8][10].

Zmiany wpisują się w trend upraszczania i cyfryzacji obsługi, co pozwala na przyspieszenie wypłat i większą przejrzystość procesów. Jednak kluczowe zasady i wymogi formalne dotyczące prawa do zasiłku, terminów oraz kompletności dokumentacji pozostają obowiązujące[7][8].

Terminy, limity i zasady wyłączenia prawa do zasiłku chorobowego z ZUS

Zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia przysługuje pod warunkiem, że:

• niezdolność do pracy została orzeczona najpóźniej 14 dni po zakończeniu tytułu do ubezpieczenia (lub w ciągu 3 miesięcy w przypadku szczególnych chorób)
• nie nastąpiła przerwa między kolejnymi zwolnieniami
• wnioskodawca nie pobiera w tym czasie emerytury, renty lub zasiłku dla bezrobotnych[4][6][5]

Maksymalny okres pobierania zasiłku po ustaniu zatrudnienia to odpowiednio 182 lub 270 dni w zależności od rozpoznania choroby i wykorzystania uprawnienia w okresie wcześniejszego zatrudnienia. Wykorzystanie całego limitu w czasie trwania stosunku pracy zamyka drogę do kontynuacji wypłaty po jego ustaniu[4][6][5].

Podsumowanie – najważniejsze fakty „do którego ZUS płaci za zwolnienie i jak to działa?”

ZUS wypłaca zasiłek chorobowy:

• gdy niezdolność do pracy powstała w okresie zatrudnienia lub nie później niż 14 dni po jego ustaniu
• jeśli zachowana była ciągłość zwolnień i spełnione są warunki formalne
• po otrzymaniu kompletu dokumentów (e-ZLA, ZUS Z-3/Z-3a, ZUS Z-10)

Od 2025 roku ZUS będzie wypłacać świadczenie już od pierwszego dnia niezdolności do pracy – całość procesu odbywać się będzie w pełni elektronicznie, a obowiązek pracodawcy ograniczy się do przekazania danych i zgłoszenia zwolnienia[7][10]. Wszelkie decyzje zapadają po formalnym rozpatrzeniu dokumentacji przez ZUS z uwzględnieniem okresów składkowych oraz aktualnie obowiązujących przepisów prawa[4][5][6].

Źródła:

• [1] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-zwolnienie-lekarskie-po-ustaniu-zatrudnienia
• [2] https://meritoros.pl/pl/blog-podatkowo-ksiegowe/zwolnienie-od-pracy-2025-jakie-sa-zasady-i-komu-przysluguje/
• [3] https://bizky.ai/blog/powrot-do-pracy-podczas-zwolnienia-lekarskiego-2025/
• [4] https://audytlegis.pl/czytelnia/zwolnienie-lekarskie-po-ustaniu-zatrudnienia-2025/
• [5] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-komu-i-jak-dlugo-przysluguje-zasilek-chorobowy-po-ustaniu-zatrudnienia
• [6] https://www.livecareer.pl/prawo-pracy/zwolnienie-lekarskie-po-ustaniu-zatrudnienia
• [7] https://partner-gospodarczy.pl/zmiany-w-l4-w-2025-roku-czy-zus-przejmie-wyplate-chorobowego-od-1-dnia/
• [8] https://inewi.pl/blog/zmiany-w-l4-od-2025-roku-nowe-przepisy-co-pracodawca-musi-wiedziec
• [9] https://www.zus.pl/documents/10182/24202/Instrukcja+wype%C5%82niania+wnioksu+RWS+o+wakacje+sk%C5%82adkowe.pdf/68a1a5c8-291f-a0c9-033a-d7ff8438bd75?t=1730405997311
• [10] https://kadry.infor.pl/ubezpieczenia-spoleczne/ubezpieczenia-chorobowe/7044797,skrocenie-33dniowego-terminu-placenia-chorobowego-przez-pracodawce-j.html